Logiczne myślenie i wiedza nie zawsze idą w parze

Teoretycznie wydawałoby się, że logiczne myślenie przy większej ilości danych (czyli większej wiedzy) powinno być bardziej efektywne. Tymczasem bywa tak, że nadmiar informacji (zbyt duża wiedza) logikę tego myślenia poważnie nam zaburza. Za przykład niech posłuży eksperyment zaprojektowany do badania sposobu myślenia u dzieci, który powtórzony na dorosłych, dał ciekawe rezultaty.

W eksperymencie, dzieciom prezentowano obrazek na którym była postać dziecka („Sally) trzymająca piłeczkę. Obok Sally leżało wiaderko i pudełko. Instrukcja prezentowana dzieciom brzmiała- Sally schowała piłeczkę do pudełka i wyszła z pokoju. W tym czasie brat Sally, Ben – przełożył piłeczkę z pudełka do wiaderka. Gdzie piłeczki będzie szukać Sally kiedy wróci do pokoju? Dzieci 4 letnie odpowiadały zgodnie z logiką- w pudełku (przecież Sally nie wie, że jej brat przełożył piłeczkę). Trzylatki nie umiały pominąć znanych sobie faktów i postawić się w sytuacji Sally, odpowiadały więc, że Sally będzie szukać piłeczki we wiaderku. Na podstawie tego badania naukowcy wysnuli tezę, że trzylatki nie umieją stworzyć wewnętrznej reprezentacji innej osoby. Innymi słowy mówiąc, nie umieją oddzielić swojego ja od ja innych osób i zrozumieć że różne osoby mogą wiedzieć różne rzeczy. No dobrze, ale dorośli nie powinni mieć z tym problemu prawda?

Jak ci się wydaje? Jak ty byś odpowiedział?
Badanie przeprowadzone na dorosłych pokazały, że sposób przedstawienia komunikatu i dostarczenie większej ilości danych, może doprowadzić do zmiany w sposobie patrzenia na sytuację. Dla utrudnienia, Sally dostała jeszcze wazę i koszyk w którym mogła schować piłeczkę. W pierwszym eksperymencie, badani otrzymali instrukcję, że po wyjściu Sally, jej brat „schował” jej piłeczkę – tu większość badanych (ponad 70% odpowiedziała logicznie – Sally szukać będzie piłeczki tam, gdzie ją zostawiła, czyli w pudełku). W drugim eksperymencie instrukcja brzmiała „Brat Sally schował piłeczkę do wiaderka, a następnie pozamieniał ustawieniem pojemniki” W tym przypadku, badani – w ilości 35% a więc częściej niż co trzeci uważali, że Sally będzie szukać piłeczki we wiaderku!

Sposób przekazania nam informacji oraz ilość danych które mamy wpływają na naszą ocenę sytuacji powodując konstruowanie sądów, które choć mogłyby się opierać na logice, przeczą jej. Najczęściej, do takich sytuacji dochodzi wtedy, kiedy nie mamy wszystkich danych dotyczących zdarzenia. W sytuacji niepewności informacyjnej, staramy się więc wykorzystać wszystkie dane, niezależnie od tego czy są one w danej sytuacji pomocne czy nie. Efekt? Błędne wnioski i źle podjęte decyzje!

fot.:Aleksandra P/SXC