Moralna samoświadomość

Moral siebie – wartości , normy , idealnym przedstawieniem osoby, które odzwierciedlają istotną praktyczną i historycznego doświadczenia . Pełni funkcje mechanizmu regulacji społecznej, pozwala osobie oceniać działania własne i innych.

Zjawiska świadomości moralnej mogą zostać odkryte i wyróżnione przez inne formy kultury duchowej, wskazując na pewne normy moralne, zasady, ideały, koncepcje dobra i zła, sumienia i honoru, sprawiedliwości itp. [1]

Struktura świadomości moralnej

W strukturze świadomości moralnej wyróżniane są trzy elementy [2]

  1. Poznawczy komponent stanowi połączenie moralności, wiedzy, pomysłów, koncepcji, orzeczeń, osoba świadoma własnych walorach moralnych.
  2. Emocjonalny składnik odzwierciedla emocjonalny stosunek do wartości i moralności sama w sobie morał samoocena, emocjonalne oceny relacji interpersonalnych.
  3. Elementem behawioralnym jest gotowość do określonego sposobu działania, a także określa poziom osobistej odpowiedzialności za własne zachowanie.

Badania [3] , którego celem jest odkrywanie moralnej świadomości obywateli współczesnej Rosji, Chinach, USA, wykazały, że tożsamość moralna jest wielowymiarowy, charakteryzuje się złożoną strukturą i poszczególne kategorie świadomości moralnej może być deterministyczne różne czynniki psychologiczne i społeczne (kultura, płeć, wiek i tak dalej. itp.).

  • Morał współistnieją świadomość i kompatybilny psychologicznie wartości moralne i zasady zjawiska rozpusty;
  • Zjawisko niemoralności jest cechą systemotwórczą w świadomości moralnej. Deskryptory amoralności w znacznie większym stopniu różnicują jednostki niż wartości i zasady moralne;
  • Sposoby rozwiązywania dylematów moralnych nie są bezpośrednio związane z wartościami moralnymi: różne typy świadomości moralnej mogą dojść do jednego rozwiązania opartego na zupełnie odmiennych wartościach i zasadach moralnych.
  • Wartości moralne, amoralność, sposób rozwiązywania dylematów moralnych, taktu, celów życia są autonomiczne, są to różne sfery świadomości moralnej, z których każda ma swoje własne wymiary.

Podstawowe podejścia do badania moralnej samoświadomości

Podejście w rosyjskiej psychologii

W rosyjskiej psychologii rozwoju moralnym dziecka jest rozumiana jako proces asymilacji moralnych społecznych norm, standardów, metod i wzorców zachowań ( L. S. Wygotskiego , A. N. Leontev , P. Ya. Galperin , L. I. Bozhovich, itp) Asymilacja Środki i przyjętych norm społecznych w społeczeństwie niosła dziecko w działalności poprzez doświadczenie, świadomość i świadomej akceptacji.

Niektórzy autorzy rozróżniają społeczne i indywidualne formy świadomości moralnej. Forma społeczna to system historycznie ukształtowane i ujmowane w pojęciach społeczeństwa o właściwym odbijającej istoty społecznej przez pryzmat „dobra i zła”, która ucieleśnia moralnych norm, zasad i ideałów społeczeństwa i regulują zachowania ludzi. Indywidualna forma integralna formacja osobista, która reguluje zachowania człowieka na podstawie przyjętych i przyswojone je do norm moralnych opartych na wartościach „dobra i zła”. Indywidualna świadomość moralna przejawia się w zdolności do moralnej refleksji i promuje wolny i odpowiedzialny wybór działania. [4]

W badaniu krajowego psychologa BS Bratusus moralna samoświadomość jest uważana za zbiór semantycznych formacji osobistych . Ogólne semantyczne formacje osobowości bezpośrednio determinują główne i względnie trwałe stosunki człowieka z podstawowymi sferami jego życia: światem jako całością, dla ludzi, dla siebie. Wartości osobowości są zdefiniowane jako świadome i akceptowane przez człowieka ogólne wartości życia. Cały zestaw semantycznych formacji indywidualnych tworzy pozycję moralną i spełnia funkcje poznawczo-racjonalne, emocjonalno-oceniające i regulacyjne, motywuje moralną aktywność człowieka. [5]

Samoświadomość moralna jest również postrzegana jako indywidualna edukacja psychologiczna, która leży u podstaw moralnej i moralnej samoregulacji osoby o jego zachowaniu. [6]

Podejście psychoanalityczne

W tym podejściu, rozwój moralny wiązało się z utworzeniem struktury „super-ego”, który obejmuje moralnych norm, zasad i wartości, które zostały introjected w procesie socjalizacji dziecka. Wierzono, że zachowanie normatywne regulują odpowiedzialności moralnej i sumienia, który tworzy niepokoju, poczucie winy po utworzeniu i przezwyciężenie kompleksu Edypa lub Electra relacje kompleks obiektów w systemie. Charakter orientacji moralnej osobowości jest wobec innych i procesów emocjonalnych dziecka. [7]

Pojęcie kognitywnego konstruktywizmu moralnej samoświadomości

Koncepcję tę opracowali J. Piaget i L. Kohlberg . Tutaj zwraca się uwagę na moralny osąd i moralne myślenie jako kryteria rozwoju moralnej samoświadomości. Piaget uważał, że moralna samoświadomość składa się z zakazów, które definiują to, co “dobre”, a co “złe”, a rozwój moralny wiąże się ze zmianą stosunku do tych pojęć. Piaget wyróżnił dwa etapy tego procesu: moralność przymusu i moralność współpracy. Morał przymusu charakteryzuje egocentryzmdziecko, jego niezdolność spojrzenia na sytuację z pozycji drugiej, do oceny motywów zachowania i pożądania. W tym wieku wyroki dziecka silnie zależą od osoby dorosłej, dlatego w sferze moralnej od dorosłych są zakazy. Na etapie moralności współpracy dziecko jest już w stanie zastąpić drugie, stopniowo zmieniając swój stosunek do zakazów. Na tym etapie dziecko rozumie, że zakazy są względne i przestrzegają je nie z powodu wymogu autorytatywnej osoby, ale dlatego, że sam uważa je za konieczne.

Aby przejść z jednego etapu do drugiego, konieczne są trzy ważne warunki:

  • podniesienie poziomu rozwoju intelektualnego;
  • wyzwolenie od podporządkowania wobec autorytatywnej osoby;
  • komunikacja z rówieśnikami.

L.Kolberg, opierając się na koncepcji J. Piageta uważał, że skład moralnej samoświadomości zawiera normy sprawiedliwości. [8]

Zidentyfikował trzy podstawowe poziomy rozwoju świadomości moralnej: prekonwencjonalną, konwencjonalną i postkonwencjonalną. Wszystkie te poziomy mają dwa etapy. Na poziomie prekonwencjonalnym wyodrębnia się etap heteronomicznej moralności, w której przestrzeganie norm jest zgodne z autorytetem autorytatywnej osoby z powodu pragnienia uniknięcia kary. Drugi etap to etap instrumentalnego indywidualizmu i równej wymiany. Na tym etapie sprawiedliwość postrzegana jest jako system wzajemnie korzystnej wymiany dóbr. [7]Konwencjonalny poziom charakteryzuje się zrozumieniem, że konieczne jest wdrożenie szeregu określonych zasad w celu zachowania integralności społeczeństwa. Na tym etapie istnieje ukierunkowanie na prawo socjalne, którego zasada musi być w pełni wdrożona, z wyjątkiem niecodziennych przypadków, gdy są one sprzeczne z innymi normami społecznymi. Postkonwencjonalny poziom jest najwyższym poziomem rozwoju moralnej samoświadomości. Na tym poziomie ludzie kierują się bezosobowymi normami moralnymi. Osoba wybiera dla siebie jedyny system norm moralnych i zasad, a następnie podąża za nią. Niektórzy zwolennicy Colberta sugerują, że rozwój moralny składa się z kolejnych schematów poznawczych. [8]

Podejście kognitywne sugeruje rozważanie rozwoju moralnego według czterech kryteriów: 1) jakościowo różnych etapów myślenia; 2) niezmienny porządek, którego tempo rozwoju wpływa na czynnik kulturowy, ale nie może zmienić kolejności etapów; 3) zintegrowana struktura sceny; 4) budowa hierarchiczna, gdzie wyższe etapy są bardziej zróżnicowane niż niższe. [7] Koncepcja ta jest szeroko stosowana pomimo krytyki i nadal pozostaje główną teoretyczną podstawą dla rozwoju programów edukacji moralnej i edukacji. [7]

Podejście empatyczne K. Gilligan

Takie podejście jest alternatywą dla normatywnego podejścia poznawczego. W tym podejściu podstawową zasadą jest zasada troski, to znaczy empatyczna orientacja na uczucia innych i ich potrzeby. Zasady te wynikają ze stabilnych typów orientacji moralnej, które są uwarunkowane postawami społecznymi człowieka. Istnieją dwa rodzaje takich typów: 1) normatywny; 2) empatii. Rodzaje orientacji moralnej związane są z różnicami płci. Normatywny jest bardziej typowy dla mężczyzn, empatyczny dla kobiet. W tym podejściu opracowano oryginalną metodę, dzięki której podmiot sam sformułował moralne dylematy z jego życia i przeanalizował je. Jednak koncepcja, że ​​rozwój moralny zachodzi z orientacją na różnice płci została potwierdzona tylko częściowo. [7]

Pojęcie zachowania prospołecznego N. Eisenberg

Koncepcja ta koncentruje się na rozwoju altruizmu , który określa się jako dobrowolne, celowe zachowanie na korzyść innej osoby, nie motywowane nagrodą lub karą. W tym zachowaniu uważa się je za główne emocje, takie jak empatia, współczucie lub dystres. Zauważono, że wraz ze wzrostem wieku oraz w trakcie pokonywania egocentryzmu, związek między empatią a zachowaniem altruistycznym staje się bardziej wyraźny. Również na prospołeczne zachowanie danej osoby mają wpływ wpływy prospołeczne, mianowicie pycha, wstyd i poczucie winy. W koncepcji N. Eisenberga zachowanie altruistyczne obejmuje trzy typy atrybucji:

  • pozytywne postrzeganie siebie i innych ludzi;
  • świadomość ich altruistycznych pobudek;
  • obiektywna ocena potrzeb drugiej osoby i obiektywna niezbędna pomoc dla niego.

Zatem zachowanie altruistyczne działa jako sekwencja operacji społeczno-poznawczych: biorąc pod uwagę punkt widzenia drugiej strony, kształtowanie motywacji do altruistycznych zachowań, empatii i ocenę własnych kompetencji w udzielaniu pomocy. [7]

Teoria dziedzin norm społecznych E. Turie

Teoria ta ma na celu zbadanie hierarchię i strukturę same zasady moralne i normy, które leżą u podstaw aktu moralnego. E. Turiel identyfikuje trzy główne domeny różniącą geneza, znaczenie, wartość i poziom uogólnienia. 1) normy moralne są najwyższy poziom regulacji zachowania. Są one oparte na trosce o innych i zasadą sprawiedliwości. 2) standardy Konwencjonalne regulować ludzkie zachowania w społeczeństwie. Zasady te są specyficzne dla firmy i osoby do poszczególnych grup. 3) normy osobisteNormy te ustalane są dla samej osoby, określają jej indywidualne zachowanie, interakcje z innymi ludźmi. Wraz z wiekiem rozwój moralny idzie od rozwoju osobistych norm do selekcji i przyjmowania norm konwencjonalnych, a następnie moralnych. [7]

Czteroskładnikowa teoria moralnego rozwoju osobowości J. Resta

W tej teorii struktura moralnego zachowania obejmuje cztery elementy:

  • wrażliwość moralna;
  • motywacja moralna;
  • myślenie moralne i osądy moralne;
  • charakter moralny.

Wszystkie te elementy wpływają na to, w jakim stopniu dylemat moralny jest odpowiednio postrzegany . J. Rest mówi, że decyzja jest różna w zależności od konkretnej domeny. Rozwój moralny osoby przejawia się w sposobie, w jaki stosuje różne zasady moralne przy rozwiązywaniu różnych dylematów moralnych. [7]

Notatki

  1. ↑ Drobnitsky OG Problemy moralności. – Moskwa: Science, 1977.
  2. ↑ Olshevskaya, E. N. Treści psychologiczne poznawczych i emocjonalnych składników moralnej świadomości osobowości ucznia // Yaroslavl Herald pedagogiczny: Journal. – 2009. – Nr 3 . – P. 148-151 .
  3. ↑ Khvostov AA Struktura i determinanty świadomości moralnej jednostki // Instytut Psychologiczny Rosyjskiej Akademii Nauk: praca dyplomowa. – 2005. – str . 496 .
  4. ↑ Antilogova LN Psychologiczne mechanizmy rozwoju świadomości moralnej osoby // Nowosybirski Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny: Streszczenie rozprawy. – 1999 r.
  5. ↑ Bratus B.S. Moralna świadomość osobowości. – Moskwa: Knowledge, 1985.
  6. ↑ Yakobson SG Kształtowanie psychologicznych mechanizmów etycznej regulacji zachowań. – Psychologia tworzenia i rozwoju osobowości. – Moskwa: Science, 1981.
  7. ↑ Przejdź do:8 Molchanov SV Moralność wymiaru sprawiedliwości i moralności: zagraniczne i domowe podejście do rozwoju moralnego // Biuletyn Uniwersytetu Moskiewskiego. – 2011 r. – nr 2 . – S. p. 59-72. .
  8. ↑ Przejdź do:2 Gulevich OA  Główne etapy moralnej socjalizacji // Instytut Psychologii RAS. – 2010. – С. с.52- 66 .

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *