Płeć psychologiczna

plec-psychologicznaDo niedawna jeszcze, pojęcie płci psychologicznej nie funkcjonowało. Uważano, że każdy rodząc się osobnikiem danej płci przyjmuje również w sensie psychologicznym (jak i społecznym) cały kompleks zachowań, postaw, cech – związanych z płcią, z którą się urodził. Dopiero w latach 60 tych, Sandra Bem, wprowadziła do psychologii pojęcie androginii oraz płci psychologicznej.

Według Sandry Bem, nie jesteśmy stricte kobiecy bądź stricte męscy. Według niej, kobiecość i męskość tworzą wspólnie continuum na którym znajduje się każdy z nas. To umiejscowienie na kontinuum oznacza określenie swojej płci psychologicznej – czyli tego, w jaki sposób zgadzamy się z tym co kobiece (kulturowo) i męskie. Mężczyzna może być na męskim krańcu kontinuum – wtedy będzie osobą idealnie odzwierciedlającą społeczne postrzeganie tego, co męskie. Może też być na biegunie kobiecości. Podobnie jest z kobietami – każdy człowiek może mieć swoje własne miejsce na biegunie kobiecość – męskość.

Na środku tego kontinuum znajduje się androgynia. Jest ona połączeniem pierwiastków kobiecych i męskich. Osoby androgyniczne umieją się elastycznie dopasować do sytuacji, odnaleźć w każdym miejscu i dowolnie wybierać z szerokiego repertuaru cech i zachowań te, które im aktualnie pasują. Mówiąc obrazowo – w sytuacji kiedy napada nas ktoś na ulicy, możemy zareagować:

  • skrajnie po męsku – czyli zareagować agresją i bronić się atakiem (niezależnie od poziomu siły i uzbrojenia przeciwnika)
  • skrajnie po kobiecemu – czyli zacząć krzyczeć i płakać lub zaniemówić z przerażenia
  • androgynicznie – czyli móc zacząć krzyczeć jeśli jesteśmy na ruchliwej ulicy lub zacząć się bronić atakiem, jeśli napastnik jest nieuzbrojony i słaby.

Pomiędzy tymi trzema zachowaniami będzie całe spektrum możliwości bardziej męskich bądź bardziej kobiecych.

Wybór tych zachowań, nasza psychologiczna płeć – nie zależy od płci biologicznej. Bem wyróżniła 4 typy płci psychologicznej:

  • osoby określone seksualnie – czyli takie u których płeć biologiczna i psychologiczna są zgodne (kobiece kobiety, męscy mężczyźni)
  • osoby nieokreślone seksualnie – czyli takie, które nie są ani kobiecie, ani męskie – ich cechy płci psychologicznej są słabo ukształtowane
  • osoby androgyniczne – które mają w sobie pierwiastki żeńskie i męskie
  • osoby skrzyżowane – które mają cechy płci psychologicznej naprzemienne względem płci biologicznej.

Jak kształtuje się płeć psychologiczna?

Na ukształtowanie się płci psychologicznej ma zarówno wpływ wychowanie, jak i nasza biologia. W toku socjalizacji przyswajamy sobie stereotypy dotyczące ról płciowych i zaczynamy zachowywać się zgodnie z nimi – wszelkie zachwiania w obszarze tych stereotypów mogą owocować zmianami w postrzeganiu płci psychologicznej. Płeć psychologiczna zależy również od poziomu poszczególnych hormonów. Nie można więc mówić, że to, że ktoś jest osobą o skrzyżowanej tożsamości płciowej, czyli „trans” spowodowane jest jedynie wychowaniem.

Osoby o androgynicznej tożsamości płciowej obecnie mogą nazywać się szczęściarzami (choć nie byłoby tak w każdym okresie w historii). Dziś pozwalamy bowiem mężczyznom być nieco kobiecymi a kobietom męskimi – w efekcie androgynia jest nie tylko akceptowana ale również – z racji zwiększonego spektrum zachowań i cech – daje przewagę w środowsku społecznym. Zupełnie inaczej ma się sprawa z osobami o skrzyżowanej tożsamości – nadal nieakceptowane i mylone z osobami o różnorodnych zaburzeniach na tle seksualnym, są traktowane jak osoby chore. Tymczasem, skrzyżowana tożsamość płciowa nie jest czymś co się leczy- co najwyżej można pomagać takim osobom w akceptacji siebie bądź – jeśli odczuwają taką potrzebę – prowadzić do zmiany płci biologicznej.

Komentarze (1) do artykułu “Płeć psychologiczna”

  • maja napisał(a) dnia 10 czerwca, 2010, 0:18

    Kto jest autorem tego artykułu??

Dodaj swój komentarz

Copyright © 2014 Psychika.eu. All rights reserved. stat
Theme by Fitobochka and ComFi.com Phone Cards Company.