Trauma psychologiczna – jak z niej wyjść?

Trauma psychologiczna zwana inaczej doświadczeniem traumatycznym to każde wydarzenie krytyczne związane z doświadczeniem śmierci lub urazu ciała, które w szeroki sposób wpływa na stan psychologiczny osoby, która doświadczyła tego wydarzenia. Czym jest wydarzenie traumatyczne i jakie reakcje psychologiczno – emocjonalne wywołuje wyjaśniliśmy już w artykule „co to jest trauma”. Dziś zaś skupimy się na tym, jak wygląda proces dochodzenia do zdrowia psychicznego po takim doświadczeniu.

Osoba, która doświadczyła traumy niekoniecznie zawsze wymaga profesjonalnej pomocy psychologicznej – z traumy można próbować wyjść samodzielnie. Nie jest to jednak sprawa prosta a w niektórych przypadkach, bez fachowej pomocy się nie obejdzie. W zależności od rodzaju wydarzenia traumatycznego, stopnia nasilenia psychologicznych reakcji na traumę, doświadczeń życiowych, odporności psychicznej, umiejętności radzenia sobie z trudnymi sytuacjami życiowymi i wsparcia jakie uzyskać można od rodziny i znajomych proces wychodzenia z traumy będzie różny i może wymagać różnych metod radzenia sobie z tym doświadczeniem.

Podstawą tego, by wyleczyć się z traumy jest zaakceptowanie doświadczenia traumatycznego. Chodzi tu o to, by pogodzić się z tym doświadczeniem, zaakceptować je i nauczyć się żyć razem z nim. Nie jest to łatwe. Większość osób po doświadczeniu traumy stara się unikać zarówno samego myślenia o tej sytuacji jak i wszelkich okoliczności, które mogą w jakikolwiek sposób przywoływać to wydarzenie.

Pierwszym etapem godzenia się z traumą jest jej ponowne przeżycie poprzez opowiedzenie o tym doświadczeniu. Można to zrobić w trakcie terapii. Można też spróbować opowiedzieć o niej osobie bliskiej. Jeśli osoba straumatyzowana nie jest w stanie opisać wydarzenia słowami, może spróbować je opisać, nagrać a nawet narysować. Każdy sposób wyrażenia tego co się czuje w związku z traumą jest dobry. Z czasem, znajdą się właściwe słowa, które pozwolą na opis. Sama opowieść o traumie jest trudna i niekiedy potrzeba czasu, by móc o tym rozmawiać. Jeśli objawy traumy są duże, nasilają się i w wyraźny sposób utrudniają funkcjonowanie, a jednocześnie osoba nie jest w stanie o tym opowiadać bliskim, dobrze by poszukała profesjonalnego wsparcia (np. w ośrodku interwencji kryzysowej, który skieruje do miejsca w którym można uzyskać fachową pomoc).

W przypadku odczuwania silnego lęku związanego z traumą, skuteczną metodą leczenia jest systematyczne odwrażliwianie – takie, jakie stosuje się przy fobiach. Polega ono na dzieleniu budzącego lęk doświadczenia na odpowiednie etapy i powoli przyzwyczajanie się do nich. Przykładowo, jeśli wydarzeniem traumatycznym jest wypadek samochodowy i jazda autem budzi lęk, to odwrażliwianie zaczynamy od spędzenia 5 minut za kierownicą samochodu bez włączonego silnika, a kiedy już czujemy się w tej sytuacji bezpiecznie, stopniowo wydłużamy czas, włączamy silnik, przejeżdżamy 5 metrów po parkingu itd.

Przy napadach lęku, można wykorzystać ćwiczenia oddechowe – skupiamy się po kolei na poszczególnych aspektach oddechu – jego tempie, głębokości, temperaturze powietrza, wyobrażamy sobie, że wdychamy bezpieczne powietrze (można nadać mu ulubiony kolor w wizualizacji). W ten sposób odwracamy uwagę od lękowej sytuacji a jednocześnie uspokajamy się.

Kolejnym etapem jest redukcja nadmiernej ostrożności, gniewu i drażliwości. Trzeba tu być uważnym na wszelkie sytuacje, które reakcje takie wywołują. Warto je zapisywać. Uświadomienie sobie tych sytuacji i naszych reakcji pozwoli się opanować. Opowiadając i ostrzegając bliskich przed tym jak reagujemy i tłumacząc im dlaczego tak się dzieje, możemy jednocześnie prosić ich o informowanie nas o tym, kiedy reagować będziemy nadmiernie – to pozwoli wyłapać te sytuacje, których sami nie jesteśmy w stanie skontrolować.

Jeśli mimo starań samodzielnie nie potrafimy uporać się z traumą, warto poszukać profesjonalnej pomocy. Dobre wyniki w terapii traumy przynosi psychoterapia poznawczo – behawioralna oraz terapia humanistyczna. Bywa też i tak, że przy silnych napadach lęków konieczna jest farmakoterapia. Trauma jest wydarzeniem krytyczny, trudnym, ale można z niego wyjść, choć proces ten bywa długotrwały i trudny.

fot.:Matthew Bowden/SXC