Zaburzenia jedzenia – typologia

Zaburzenia odżywiania należą do coraz częściej spotykanych zaburzeń psychicznych z grupy zaburzeń nerwicowych. Najczęściej spotykane to anoreksja oraz bulimia. Nie są to jednakże jedyne zaburzenia jedzenia z którymi borykają się chorzy i nie jedyne które trzeba leczyć. Nie leczone zaburzenia odżywiania doprowadzić mogą do wystąpienia dodatkowych zaburzeń takich jak depresja, myśli samobójcze, zachowania autoagresywne jak również liczne choroby somatyczne. W Międzynarodowej klasyfikacji chorób i zaburzeń psychicznych ICD 10, zaburzenia odżywiania oznaczone są symbolami F50 (od F50.0 – 50.9):

F50 Zaburzenia odżywiania
F50.0 Jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa)
F50.1 Jadłowstręt psychiczny atypowy
F50.2 Żarłoczność psychiczna (Bulimia nervosa)
F50.3 Atypowa żarłoczność psychiczna
F50.4 Przejadanie się związane z innymi czynnikami psychologicznymi
F50.5 Wymioty związane z innymi czynnikami psychologicznymi
F50.8 Inne zaburzenia odżywiania się
F50.9 Zaburzenia odżywiania się, nie określone

Poniżej przekrój przez zaburzenia odżywiania – i te typowe i te rzadziej spotykane:

Anoreksja (anorexia nervosa)- jadłowstręt psychiczny- charakteryzuje się celową utratą wagi przez odmawianie sobie jedzenia. Poza utratą wagi, chorobie towarzyszy zanik funkcji rozrodczych, zaburzenia hormonalne, zaburzenia pracy serca. Anoreksja często porowaci do śmierci chorego.

Anorexia Athletica – tu też celem jest utrata wagi, jednakże nie przez odmawianie jedzenia a przez nadmierną koncentrację na ćwiczeniach fizycznych. Charakterystyczne jest poczucie przymusu ćwiczenia. Choroba jest trudna do rozpoznania w początkowych etapach, podobnie bowiem jak ortoreksja, jej początki noszą znamiona zachowania społecznie akceptowalnego. (dobrze jest dbać o własne ciało). Pogłębianie się choroby prowadzi do spadku masy ciała, problemów zdrowotnych, depresji, alienacji, podwyższonego poziomu agresji.

Bulimia – żarłoczność psychiczna – kompulsywne objadanie się połączone z kontrolą masy ciała poprzez prowokowanie wymiotów czy stosowanie środków przeczyszczających. Bulimia powoduje wyniszczenia organizmu, poczucie winy, depresję. Bulimia często ma charakter napadowy i po okresie względnego spokoju i braku objawów zdarzają się nawrotu choroby.

Kompulsywne objadanie się- łagodniejsza forma zaburzeń odżywiania, charakteryzująca się napadami jedzenia w sytuacji stresowej. Chory jedzeniem redukuje stres i po sesji jedzenia odczuwa ulgę. Nie ma tu prowokowania wymiotów czy brania środków przeczyszczających. Niestety, przy tym zaburzeniu efektem jego istnienia jest szybkie tycie i brak motywacji do schudnięcia – w efekcie chory cierpi na szereg dolegliwości somatycznych.

Binge Eating Disorder - zaburzenia jedzenia związane z napadami niekontrolowanego objadania się. W odróżnieniu do bulimików, cierpiący na BED nie prowokują wymiotów, a w odróżnieniu do osób kompulsywnie się objadających, nie czują ulgi psychicznej po napadzie jedzenia, lecz poczucie winy.

Ortoreksja- zaburzenie polegające na spożywaniu jedynie zdrowej żywności. Nie prowadzi do utraty wagi ani nie wyniszcza organizmu, jednakże ma daleko idące skutki psychologiczne objawiające się koncentracją myśli na jedzeniu przechodzącym w obsesje, konfliktami z innymi (którzy jedzą „normalnie”) , depresją, poczuciem niezrozumienia, izolacją, zwiększoną agresją wobec osób jedzących inaczej. Ortoreksja często dotyka osoby wykształcone i świadome siebie.

Pregoreksja – zaburzenia odżywiania u kobiet w ciąży. Objawami jest chęć pozostania szczupłą, mimo bycia w ciąży – dbałość o dietę, liczenie kilogramów. To zaburzenie bardzo przypomina anoreksję, z tym że występuje jedynie w czasie ciąży. Może doprowadzić do zagłodzenia płodu na śmierć i utraty dziecka.

Parasomnia żarłoczność nocna – w przypadku tego zaburzenia, chory doznaje napadów jedzenia nocą i w stanie somnambulicznym atakuje lodówkę, szafki i wszelkie inne zakamarki mieszkania szukając jedzenia. Chory rano nie pamięta epizodu obżarstwa. Objawami jest tycie mimo utrzymywania diety, znikanie jedzenia z mieszkania, niewyjaśnione dolegliwości gastryczne (które mogą wynikać z tego, że chory nocą zjadł coś nieświeżego bądź niejadalnego).